Poradnik dla każdego- jak prawidłowo dbać o zdrowie jamy ustnej
1. Stosuj ZASADĘ 2x2x2
Myj zęby 2 razy dziennie przez 2 minuty
2 razy do roku udaj się na przegląd do stomatologa
2. Używaj SZCZOTECZKI z MIĘKKIM, GĘSTYM włosiem, która jest bezpieczna dla szkliwa i dziąseł.
Stosowanie szczoteczki MANUALNEJ wymaga zastosowania odpowiedniej techniki. Jeśli nie jesteś pewien, czy myjesz zęby prawidłowo, podczas wizyty kontrolnej poproś dentystę o instruktaż. Korzystanie ze szczoteczki ELEKTRYCZNEJ lub SONICZNEJ polega na jej powolnym przesuwaniu po wszystkich powierzchniach zębów, bez nadmiernego nacisku.
3. Stosuj pastę z FLUOREM. Fluor wzmacnia szkliwo zębów chroniąc przed próchnicą. Blokuje również enzymy bakterii w płytce nazębnej, hamując rozkładanie cukrów do kwasów, które niszczą tkanki zębów.
4. Czyść przestrzenie międzyzębowe! Szczoteczka nie dociera do powierzchni stycznych, a to właśnie tutaj najczęściej rozwija się próchnica u dorosłych.
Możesz używać nitki dentystycznej, taśm, szczoteczek międzyzębowych. W oczyszczaniu szczególnie ciasnych przestrzeni pomaga irygator.
Nie polecamy stosowania wykałaczek – są twarde, niedokładnie oczyszczają i mogą uszkodzić dziąsła.
5. Pamiętaj o czyszczeniu języka, najlepiej z użyciem specjalnych czyścików.
6. Płukanki są dobrym sposobem na odświeżenie oddechu oraz działają antybakteryjnie – idealnie uzupełniają codzienną higienę jamy ustnej.
7. W nocy spada wydzielanie śliny i rośnie podatność zębów na próchnicę. Dlatego po wieczornym umyciu zębów nie powinno się nic jeść.
Polskie Towarzystwo Stomatologiczne zaleca badania kontrolne RAZ NA 6 MIESIĘCY.
Pozwala to:
-wykryć obecność nowych ognisk próchnicy we wczesnym stadium – dzięki temu ubytki są mniej rozległe, a leczenie szybsze i tańsze
-sprawdzić stan wypełnień, uzupełnień protetycznych i skontrolować leczenie kanałowe
-kontrolować higienę, obecność kamienia nazębnego i osadu- w razie potrzeby usunąć złogi bakteryjne i edukować Pacjenta
-sprawdzić stan dziąseł- stan zapalny dziąseł i przyzębia może prowadzić do krwawienia, a nawet rozchwiania i utraty zębów
-diagnozować niepokojące zmiany – pozwala na wykrycie wczesnych objawów nowotworów jamy ustnej i gardła
-w przypadku młodszych pacjentów – kontrolować rozwój uzębienia i w razie potrzeby odpowiednio wcześnie rozpocząć leczenie specjalistyczne
Jakie zabiegi profilaktyczne przeprowadzane są w gabinecie i na czym polegają?
Kamień usuwa się stosując urządzenia ultradźwiękowe- skalery. Końcówka narzędzia jest przykładana do miejsc w których zgromadziły się złogi. Mikrodrgania powodują rozpad kamienia i oczyszczenie powierzchni zębów. Zabieg jest bezpieczny i zazwyczaj bezbolesny. Odczucia podczas skalingu mogą różnić się w zależności od osobniczej wrażliwości. W razie wystąpienia dolegliwości bólowych- na życzenie pacjenta zabieg wykonujemy w znieczuleniu.
Zabieg polegający na usunięciu osadów niemożliwych do oczyszczenia w warunkach domowych (z kawy, herbaty, papierosów). Zastosowanie specjalistycznego proszku o kulistym kształcie cząsteczek, kierowanego na powierzchnie zębów pod dużym ciśnieniem skutecznie usuwa przebarwienia i osady z zębów. Procedura jest przy tym delikatna dla dziąseł i szkliwa zębów.
Fluoryzacja to aplikacja preparatu o dużym stężeniu fluoru na powierzchnie zębów. Pierwiastek ten wbudowuje się w szkliwo i zmniejsza podatność zębów na próchnicę. W ostatnim czasie powstało wiele mitów dotyczących działania fluoru na organizm. Skutkuje to niechęcią pacjentów do zabiegu fluoryzacji. Zupełnie niepotrzebnie – preparaty stosowane w gabinecie pod kontrolą lekarza są przebadane, mają udowodnione działanie kliniczne i są skutecznym narzędziem w walce z powstawaniem próchnicy.
Polega na zabezpieczeniu bruzd półpłynnym materiałem kompozytowym.Bruzdy na zębach trzonowych i przedtrzonowych mają często kształt uniemożliwiający ich właściwe oczyszczenie. Predysponuje to do powstania próchnicy. Podczas zabiegu lekarz najpierw kontroluje powierzchnię zęba, sprawdzając, czy jest ona wolna od próchnicy. W razie wątpliwości i widocznej demineralizacji szkliwa, nieznacznie opracowuje dno bruzdy. Następnie tkankę poddaje się wytrawieniu, aplikuje materiał łączący i zabezpiecza kompozytem.
Prawidłowo zębina jest pokryta szkliwem, a w części korzeniowej cementem. Po jej odsłonięciu (np. w wyniku starcia zębów, nieumiejętnych zabiegów higienicznych, złamania/ ukruszenia zębów) dochodzi do ekspozycji ujść kanalików zębinowych na środowisko jamy ustnej i ząb staje się wrażliwy na bodźce. Ból w nadwrażliwości pojawia się nagle, trwa tak długo jak bodziec go wywołujący i ma zlokalizowany charakter. Najczęściej pacjenci skarżą się na ból przy bodźcach zimnych. Dostępne są dwie metody walki z nadwrażliwością. Pierwsza polega na zamknięciu lub zmniejszeniu średnicy ujść kanalików zębinowych. Użycie środków tworzących kryształy blokujące kanaliki (np. związków fluoru, wapnia czy strontu) daje pożądany efekt. Druga metoda bazuje na przerwaniu odpowiedzi nerwowej. W tym celu stosowane są preparaty zawierające potas, który depolaryzuje zakończenia nerwowe i blokuje przenoszenie bodźców bólowych. Nasi lekarze dobierają odpowiednią metodę w zależności od rozległości i nasilenia odczuć bólowych.
Rodzaje bólu zębów i ich znaczenie
Może być wywołany stanem zapalnym miazgi (nerwu) zęba – ból nasila się zwykle przy pochylaniu i w pozycji leżącej lub postępem infekcji obejmującej tkanki okołowierzchołkowe (przy korzeniu zęba). Wtedy pojawić się mogą również inne objawy- obrzęk policzka, zaczerwienienie dziąsła i guzek w okolicy bolącego zęba(ropień), gorączka, powiększenie węzłów chłonnych. Pacjenci często zgłaszają uczucie „wysadzania zęba”. Stany te wymagają natychmiastowej diagnostyki i kompleksowego leczenia!
Nie jest intensywny, ale stale daje o sobie znać. Może być wywołany zmianami w tkankach okołowierzchołkowych – przewlekłymi zapaleniami, torbielami. Konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG u stomatologa dla dokładnej diagnostyki. Ćmiące bóle okolicy szczęki nasilające się przy pochylaniu mogą sygnalizować zmiany zapalne zatok.
Często spowodowany odsłonięciem zębiny i nadwrażliwością. Przez kanaliki zębinowe do nerwu zęba docierają impulsy wywołujące przeszywający, krótkotrwały ból. Nadwrażliwość można redukować stosując preparaty zamykające kanaliki zębinowe i osłabiające przewodzenie impulsów. Gdy pasty do domowego użytku nie działają, warto zgłosić się do lekarza, który dobierze odpowiednie, silniejsze preparaty.
Szczególnie przy słodkich pokarmach – może być sygnałem próchnicy. Pojawia się też przy mikroprzecieku wokół wypełnień. Ból na nagryzanie może być spowodowany stanem zapalnym tkanek okołowierzchołkowych, lub źle dopasowanych wypełnień i przeciążeń zęb
Nadwrażliwość
Prawidłowo zębina jest pokryta szkliwem, a w części korzeniowej cementem. Po jej odsłonięciu (np. w wyniku starcia zębów, nieumiejętnych zabiegów higienicznych, złamania/ ukruszenia zębów) dochodzi do ekspozycji ujść kanalików zębinowych na środowisko jamy ustnej i ząb staje się wrażliwy na bodźce. Ból w nadwrażliwości pojawia się nagle, trwa tak długo jak bodziec go wywołujący i ma zlokalizowany charakter. Najczęściej pacjenci skarżą się na ból przy bodźcach zimnych.
Dostępne są dwie metody walki z nadwrażliwością. Pierwsza polega na zamknięciu lub zmniejszeniu średnicy ujść kanalików zębinowych. Użycie środków tworzących kryształy blokujące kanaliki (np. związków fluoru, wapnia czy strontu) daje pożądany efekt. Zębinę można też zaizolować stosując lakiery, czy materiały do odbudowy zębów. Druga metoda bazuje na przerwaniu odpowiedzi nerwowej. W tym celu stosowane są preparaty zawierające potas, który depolaryzuje zakończenia nerwowe i blokuje przenoszenie bodźców bólowych. Nasi lekarze dobierają odpowiednią metodę w zależności od rozległości i nasilenia odczuć bólowych.
Poradnik dla kobiet w ciąży
Krwawienie, zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość dziąseł to problem, który dotyka nawet 50% ciężarnych. Przyczyną są zmiany stężeń hormonów- progesteronu i estrogenu. Powodują one wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych i wpływając na układ odpornościowy zmniejszają reakcje obronne organizmu. Początkowo zmiany dotykają tylko brodawek dziąsłowych między zębami, z czasem mogą się rozprzestrzeniać na całe dziąsła.Ból i krwawienie zniechęcają do prawidłowego dbania o higienę… skutkuje to gromadzeniem się większej liczby bakterii, które potęgują objawy i wywołują próchnicę. To błędne koło. Przewlekły stan zapalny może być przyczyną przedwczesnego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka .
Leczenie polega na:
-profesjonalnym oczyszczeniu złogów u dentysty
-dokładnym szczotkowaniu i nitkowaniu zębów
-stosowaniu delikatnych, antybakteryjnych płukanek
Nudności i wymioty obniżają pH w jamie ustnej. Kontakt zębów z kwaśną treścią żołądkową skutkuje rozpuszczaniem szkliwa i tworzeniem się ubytków w charakterystycznych miejscach:
na powierzchniach podniebiennych górnych przednich zębów i powierzchniach żujących bocznych dolnych zębów.
Zmianom często towarzyszy nadwrażliwość.
Jak zapobiegać? PŁUCZ jamę ustną po wystąpieniu wymiotów i POCZEKAJ ze szczotkowaniem minimum 30 minut. Myjąc zęby od razu dodatkowo je uszkadzasz.
-częste, nieregularne posiłki
-zwiększone spożycie węglowodanów
-zwiększone zapotrzebowanie na wapń, fosfor i ich niedobory w diecie
-zaniedbania higieniczne zwiększające liczbę bakterii próchnicotwórczych
-zmniejszona liczba i gorszy skład śliny
Powyższe czynniki skutkują wzrostem podatności tkanek zębów na próchnicę.
Pamiętajmy jednak, że zwiększone RYZYKO nie jest jednoznaczne z psuciem się i utratą zębów.
Nie tylko można, a trzeba! Bakterie ze zmian i stanów zapalnych rozprzestrzeniają się po organizmie i mogą powodować wiele komplikacji, w tym przedwczesny poród. Najbardziej optymalnym czasem na leczenie jest DRUGI TRYMESTR, jednak zabiegi można bezpiecznie przeprowadzać w trakcie całej ciąży.
Tak, stosowane urządzenia ultradźwiękowe, piaskarki, szczoteczki polerujące nie stanowią zagrożenia dla ciężarnej i płodu. Zalecamy higienizację podczas ciąży- dokładne oczyszczenie zmniejsza ryzyko próchnicy, zapaleń przyzębia i ułatwia codzienną, domową higienę.
TAK. Znieczulenia miejscowe w stomatologii są bezpieczne dla matki i dziecka. Poinformuj lekarza o ciąży – dobierze znieczulenie dostosowanie do Twojego stanu.
Sprawa jest dyskusyjna. Duże dawki promieniowania mogą uszkodzić płód, szczególnie w pierwszym trymestrze… jednak stosowane obecnie urządzenia cyfrowe redukują dawki do minimalnych ilości. Zakładamy też specjalne fartuchy i osłony- blokujące przechodzenie promieniowania. Dawka jaką otrzymuje matka (a nie płód dodatkowo chroniony fartuchem ołowianym) to:
1-5 µSv przy RTG przylegającym zęba
10-20 µSv przy RTG panoramicznym
Należy też pamiętać, że cały czas jesteśmy poddawani działaniu promieniowania – dziennie matka i płód otrzymują z otoczenia średnio 7-20 µSv.
Lecąc samolotem otrzymujemy około 10 µSv na każdą godzinę lotu! Dodatkowych źródeł ekspozycji jest więcej i często nie jesteśmy ich świadomi.
Wykonanie rutynowych, kontrolnych zdjęć- przekładamy.
W sytuacjach nagłych, bólu, urazach- można bezpiecznie wykonać zdjęcie z zachowaniem środków ostrożności.
To popularny mit. W ciąży zwiększa się jednak ryzyko powstania próchnicy:
-zwiększa się ekspozycja na działanie kwasów w wyniku wymiotów, a kwasy rozpuszczają szkliwo. Po wymiotach zaleca się przepłukanie jamy ustnej wodą, a 30 min później- szczotkowanie zębów.
-częstsza podaż cukru
-zmiany hormonalne powodują wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych- dziąsła krwawią i puchną. Przez to zęby szczotkujemy mniej dokładnie. Zaniedbania higieniczne to prosta droga do rozwoju próchnicy.
Ciąża nie musi oznaczać niszczenia i utraty zębów pod warunkiem ZACHOWANIA PRAWIDŁOWEJ HIGIENY.
Tak. Po narodzinach jama ustna dziecka jest zasiedlana bakteriami, pochodzącymi głównie od matki. U dzieci bakterie próchnicotwórcze pojawiają się stopniowo po wyrżnięciu zębów. Jeśli matka ma liczne ubytki próchnicowe, to chorobotwórcze bakterie z jej jamy ustnej przechodzą na dziecko. Przyczepiają się do błony śluzowej, namnażają i po pojawieniu się pierwszych mlecznych ząbków – atakują je powodując próchnicę wczesną.
Poradnik dla rodziców i dzieci
Po pojawieniu się pierwszych ząbków- już w PIERWSZYM ROKU ŻYCIA.
W trakcie takiej wizyty maluch oswaja się z lekarzem i gabinetem, my badamy stan zdrowia jamy ustnej dziecka, oraz instruujemy rodziców:
-jak dbać o higienę
-jakie produkty wprowadzić do diety, by wspomagać rozwój
-jak tworzyć dobre nawyki
Kolejne wizyty odbywamy co 3-6 MIESIĘCY – zależnie od potrzeb.
Starsze dzieci w miłej atmosferze poznają sprzęty stomatologiczne i nawiązują więź z lekarzem. Wtedy wykonujemy też zabiegi profilaktyczne – szczotkowanie i fluoryzację, by oswoić małych pacjentów z zabiegami. FLUORYZACJA to zabieg wzmacniający zęby i zmniejszający ryzyko powstania próchnicy. Jest całkowicie bezbolesna i bezpieczna. Pokazujemy też, jak dbać o ząbki. Na koniec wizyty dzielny pacjent otrzymuje nagrodę.
Regularne wizyty budują zaufanie i sprawiają, że dzieci czują się bezpiecznie. W przyszłości nie boją się dentysty i dobrze współpracują podczas wizyt. Pozwala to na dokładne i bardziej przewidywalne leczenie i cieszenie się zdrowym uśmiechem przez wiele lat.
Ząbkowanie u małych pacjentów to niemałe przeżycie… także dla rodziców.
Pierwsze ząbki pojawiają się zwykle między 6 a 12 m.ż.. Jeśli po pierwszych urodzinach nie pokaże się żaden- warto zgłosić się do stomatologa lub pediatry na badanie.
Wszystkie mleczne zęby powinny się wyrżnąć do 31 m. ż.
Typowe objawy ząbkowania to:
-ból
-gorączka 37,5-38 stopni
-zwiększone wydzielanie śliny
-drażliwość i złe samopoczucie
-utrata apetytu
-niespokojny sen
Nietypowymi objawami mogą być: kaszel, katar, wysypka.
Jak ukoić ból?
-podaj maluchowi schłodzony gryzaczek lub zimną marchewkę
-masuj dziąsła i buzię czystym, zwilżonym gazikiem
-podaj lekko schłodzony napar rumianku
-przy silnych dolegliwościach możesz podać paracetamol w formie syropu lub czopków- jednak sięgaj po leki w ostateczności, gdy inne metody nie pomagają
Jeszcze przed pokazaniem się pierwszych zębów:
-codziennie, przed snem oczyszczać jamę ustną z użyciem czystej, zwilżonej gazy/ tetry nawiniętej na palec wskazujący. Wcześniej pamiętaj o dokładnym umyciu rąk!
Kiedy zęby są już widoczne:
-dwa razy dziennie – rano i przed snem czyścić zęby szczoteczką dostosowaną do wieku, z miękkim włosiem.
Dzieciom do 7-8 roku życia zęby powinni szczotkować RODZICE. Najmłodsi nie mają wykształconej sprawności manualnej na takim poziomie, by skutecznie wyczyścić zęby.
Dla dzieci zalecana jest METODA FONESA (OKRĘŻNA)
Przy lekko rozchylonych ustach włosie szczotki ustawiamy prostopadle do długiej osi zębów, a następnie wykonujemy ruchy okrężne, oczyszczając powierzchnie policzkowe i wargowe zębów. Na powierzchniach żujących zębów wykonujemy poziome ruchy szorowania.
Od 6 roku życia- metoda ROLL (OKRĘŻNO-WYMIATAJĄCA)
Ruchami obrotowo- wymiatającymi oczyszczamy powierzchnie językowe i przedsionkowe zębów, ruchami szorującymi szczotkujemy powierzchnie żujące.
Polecamy też szczoteczki elektryczne- tutaj tylko przesuwamy powoli szczoteczkę po każdej powierzchni zębów.
Należy stosować pastę z FLUOREM, dedykowaną dzieciom- o łagodnym smaku.
W przypadku dzieci poniżej 3 r.ż. nakładamy śladową ilość pasty na włosie szczoteczki.
U dzieci w wieku 3-6 lat – wielkość ziarnka grochu.
Małe dzieci nie potrafią dobrze wypluwać- po szczotkowaniu usuń resztki pasty z buzi używając zwilżonej gazy. Z tego samego powodu- dla maluchów poniżej 4 r.ż. nie zalecamy stosowania płukanek.
– nigdy nie oblizuj smoczka/ butelki- przenosisz w ten sposób bakterie i grzyby ze swojej jamy ustnej na dziecko
– do picia podawaj wodę, ewentualnie ziołowe napary. Wszystkie soki, owocowe herbatki, wody smakowe , woda z syropem – to źródła CUKRU. Jeśli maluch sączy takie napoje przez cały dzień- bakterie mają stałe „dostawy pożywienia”. To prosta droga do próchnicy. Nadmiar cukru ze słodkich napojów sprzyja też rozwojowi otyłości i cukrzycy typu 2.
– unikaj podawania przekąsek między posiłkami
– postaraj się odstawić smoczek do 1 r.ż
– wprowadzaj do diety dziecka pokarmy o stałej konsystencji (np. marchew, jabłka) to stymuluje prawidłowy rozwój narządu żucia
-zwracaj uwagę na szkodliwe nawyki jak np.: ssanie kciuka, obgryzanie paznokci, oddychanie przez usta, zaciskanie zębów. Staraj się je eliminować.
Poradnik użytkowników ruchomych uzupełnień protetycznych
-początkowo używanie protez może być trudne. Pacjenci często odczuwają dyskomfort, bolesność dziąseł i mają trudności z poprawną wymową. To normalne objawy, towarzyszące okresowi adaptacji- z upływem czasu organizm przyzwyczai się, a noszenie protez będzie naturalne
-na początku pacjenci często obawiają się, że proteza wypadnie, mają również problem z jej przemieszczaniem się podczas mowy i jedzenia. W tej sytuacji korzystne jest zastosowanie kremu mocującego, który pomaga w zaadaptowaniu się do protez
-obecność otarć, odleżyn i dolegliwości bólowych wymaga kontroli u lekarza dentysty- profesjonalnie dostosuje on protezę (nie wolno samodzielnie korygować protez!)
-rano, tuż przed założeniem protezy można zanurzyć ją w wodzie- ułatwi to jej dopasowanie;
-unikać regularnego stosowania kremów i klejów mocujących- mogą one podrażniać błonę śluzową;
-protezę (po dokładnym umyciu i osuszeniu) umieść w czystym, suchym pojemniku;
-nie przechowuj protezy w wodzie – sprzyja to rozwojowi grzybów i bakterii;
-postaraj się wyjmować protezę na przynajmniej 6-8 godzin;
-protezę należy dokładnie myć PO KAŻDYM POSIŁKU, używając do tego wody z mydłem, lub specjalistycznych past do protez;
-do czyszczenia nie należy stosować past do zębów – zawierają one drobinki, które mogą uszkodzić i porysować powierzchnię protezy
-protezę można szczotkować zwykłą, miękką szczoteczką do zębów, lub profesjonalną szczoteczką do protez z dwoma główkami;
-należy dokładnie umyć WSZYSTKIE powierzchnie protezy, szczególnie te, mające kontakt z błoną śluzową;
-przed ponownym włożeniem protezy należy przepłukać jamę ustną wodą lub płukanką;
-raz w tygodniu protezę można zdezynfekować z użyciem specjalistycznych proszków lub tabletek- zgodnie z zaleceniami producenta;
-ćwiczenia wymawiania słów i często używanych zwrotów- powtarzanie, przeciąganie wymowy
-dużo trudności sprawia wymawianie głosek „s” i „f’ – zalecamy ćwiczyć słowa, które je zawierają
-dobrze jest ćwiczyć przed lustrem- pozwoli to na oswojenie się z nowym uzupełnieniem
-gdy opanujesz podstawowe zwroty, zacznij czytać na głos gazety i książki- przyzwyczaisz się do brzmienia swojego głosu z protezą i zwiększysz pewność siebie podczas wypowiedzi
-rozmawiaj z bliskimi- to najlepsza metoda do doskonalenia wymowy. Można też poprosić o ocenę wymawianych zwrotów i zwrócenie uwagi, które słowa powinniśmy jeszcze poćwiczyć
-początkowo jedzenie twardych i ciągnących się pokarmów może być trudne. Przez pierwsze tygodnie zaleca się stosowanie miękkiej diety (blendowane i gotowane warzywa, koktajle, musy, zupy krem, jajka, ryby);
-w pierwszych tygodniach pokarmy należy kroić na małe kawałki- ułatwi to gryzienie i trawienie potraw;
-na początku trudno ocenić temperaturę pożywienia- dlatego należy ograniczyć spożywanie gorących potraw, kawy i herbaty;
-pokarmy z drobinkami (np. bakalie, mak, owoce jagodowe) mogą dostawać się pod protezę powodując dyskomfort i otarcia błony śluzowej – dlatego po każdym posiłku należy oczyścić uzupełnienia protetyczne;
-nie należy odgryzać kawałków przednimi zębami, bo może to przemieszczać protezę
-należy delikatnie żuć obiema stronami- to wywołuje równomierny nacisk i ułatwia rozdrabnianie pokarmu
Nauka jedzenia od nowa u pacjentów z protezami może trwać nawet kilka miesięcy. Bardzo ważna jest cierpliwość i użytkowanie protez mimo niepowodzeń. Z upływem czasu będzie coraz lepiej!
Należy zgłosić się do dentysty, który oczyści protezę w specjalistycznej myjce ultradźwiękowej- usunie to zanieczyszczenia i zwalczy drobnoustroje.
Należy zgłosić się do dentysty, który zdiagnozuje problem, sprawdzi poziom resorpcji (zaniku) tkanek pod protezą i wykona podścielenie lub zaleci wykonanie nowych uzupełnień.
